- Żeń-szeń koreański jest stosowany jako roślina lecznicza od ponad 2000 lat.
- Substancje czynne w niej zawarte, to ginsenozydy, które mają korzystny wpływ na mózg i funkcje odpornościowe.
- Odpowiednią formą podania jest ekstrakt z liści lub korzenia.
Żeń-szeń koreański jest jedną z najpopularniejszych roślin leczniczych w tradycyjnej medycynie wschodniej, gdzie jest stosowany od ponad 2000 lat. Pod względem zawartości składników aktywnych przewyższa inne gatunki żeń-szenia, zawierające mniejszą ilość składników aktywnych i w znacznie mniejszej ilości. Jaki jest wpływ żeń-szenia koreańskiego na ludzki organizm i jak go prawidłowo stosować?
Żeń-szeń koreański przewyższa wszystkie gatunki żeń-szenia
Pierwsza wzmianka o żeń-szeniu koreańskim pochodzi z chińskiego tekstu Shennong Ben Cao Jing, zbioru roślin leczniczych datowanego na III wiek p.n.e.. Żeń-szeń koreański jest tam opisywany jako "król roślin", a jego stosowanie jest zalecane w przypadku różnych problemów zdrowotnych.
Żeń-szeń koreański jest również czasami nazywany "żeń-szeniem właściwym", łacińska nazwa Panax Ginseng C.A. Meyer. Nie jest to jednak jedyny rodzaj żeń-szenia występujący w przyrodzie, wśród bardziej znanych możemy wymienić chociażby:
- Panax japonicus - żeń-szeń japoński
- Panax quinquefolius - żeń-szeń amerykański
- Panax notoginseng - żeń-szeń chiński
Wszystkie te rośliny również należą do rodzaju Panax, ale w porównaniu z żeń-szeniem koreańskim mają niższy udział substancji czynnych (ginsenozydów). Szczególnym przypadkiem jest żeń-szeń syberyjski (Eleutherococcus senticosus), który nie należy do rodzaju Panax i jest zupełnie inną rośliną pod względem substancji aktywnych.
Substancje czynne żeń-szenia koreańskiego: 40 rodzajów ginsenozydów
Żeń-szeń koreański charakteryzuje się zawartością ginsenozydów, czyli saponin charakterystycznych dla roślin z rodzaju Panax. Znajdują się one nie tylko w korzeniu, ale również w liściach. W przypadku żeń-szenia koreańskiego opisano ich około 40, najwięcej ze wszystkich gatunków żeń-szenia.
Ginsenozydy dzielą się na dwie podstawowe grupy w zależności od ich struktury chemicznej:
- Protopanaxadiole: na przykład Ra1‑3, Rb1‑3, Rc, Rd lub Rs1‑3.
- Protopanaxatriole: na przykład Re, Rf, Rg1‑2.
Gatunki żeń-szenia różnią się od siebie reprezentacją określonych ginsenozydów, dlatego poszczególne gatunki mają różne efekty. Badania pokazują, że ginsenozydy są częściowo metabolizowane przez mikroorganizmy w mikroflorze jelitowej, z wytworzeniem dodatkowych metabolitów, które są wchłaniane. Na przykład powstający metabolit IH‑901, który nie występuje w samym żeń-szeniu, jest wytwarzany przez fermentację w przewodzie pokarmowym i wydaje się być jedną z substancji czynnych odpowiedzialnych za działanie żeń-szenia.
Żeń-szeń koreański i jego pozytywny wpływ na odporność, mózg i libido
Regularne stosowanie żeń-szenia koreańskiego jest bezpieczne i pozbawione skutków ubocznych. Badania najczęściej dotyczą następujących korzyści zdrowotnych:
1. Pozytywny wpływ na układ odpornościowy
Przyjmowanie żeń-szenia koreańskiego ma pozytywny wpływ na układ odpornościowy człowieka, prawdopodobnie ze względu na stymulację produkcji makrofagów i limfocytów T. Ponadto, żeń-szeń ma właściwości przeciwutleniające i może zmniejszać ilość wolnych rodników tlenowych.
Badanie przeprowadzone w 1997 roku na 223 uczestnikach wykazało, że przyjmowanie ekstraktu zawierającego 4% ginsenozydów (G115) podczas szczepienia przeciwko grypie zmniejszyło częstość występowania przeziębień o ponad 60% w porównaniu z grupą placebo. Eksperci uważają zatem, że stosowanie żeń-szenia może działać synergistycznie ze szczepieniami.
2. Wspieranie funkcji poznawczych i pamięci
Żeń-szeń koreański jest zalecany do wspierania funkcji mózgu i zmniejszania zmęczenia. W badaniu z 2010 r., w którym testowano również ekstrakt z żeń-szenia koreańskiego zawierający 4% ginsenozydów, zaobserwowano zmniejszenie zmęczenia psychicznego, co prawdopodobnie było związane z obniżeniem poziomu cukru we krwi.
W innym badaniu z tego samego roku, w którym stosowano ekstrakt z żeń-szenia amerykańskiego zawierającego 10% ginsenozydów, zaobserwowano poprawę pamięci roboczej i zwiększoną dokładność przy stosowaniu zaledwie 100 mg ekstraktu dziennie.
3. Wsparcie libido i funkcji seksualnych
Chociaż przyjmowanie żeń-szenia koreańskiego może zwiększać poziom testosteronu, nie wydaje się, aby występował dalszy wzrost u zdrowych osób z normalnym poziomem testosteronu. Natomiast osoby z obniżonym poziomem testosteronu, niskim libido lub zaburzeniami erekcji mogą doświadczyć poprawy. W badaniu z 2002 roku testowano stosowanie 2700 mg żeń-szenia koreańskiego u osób z zaburzeniami erekcji i stwierdzono znaczną poprawę po 8 tygodniach stosowania. W badaniu przeprowadzonym w 1996 r. na mężczyznach cierpiących na niską produkcję spermy stwierdzono poprawę stanu i wzrost poziomu testosteronu po zażyciu ekstraktu z żeń-szenia koreańskiego.
Oprócz tych funkcji, żeń-szeń koreański jest również zalecany do wspierania zdrowia układu sercowo‑naczyniowego, a także przy insulinooporności, gdzie wydaje się, że przyjmowanie żeń-szenia może prowadzić do obniżenia poziomu cukru we krwi. W przypadku pacjentów z cukrzycą, którzy przyjmują leki przeciwcukrzycowe, zaleca się zatem skonsultowanie się z lekarzem prowadzącym w sprawie stosowania żeń-szenia.
Jak przyjmować żeń-szeń koreański?
Przyjmowanie żeń-szenia koreańskiego jest w naszej kulturze najczęściej kojarzone z suplementami diety, gdzie żeń-szeń najczęściej występuje samodzielnie lub jako część suplementu multiwitaminowego. Jeśli chodzi o regularne stosowanie, najczęściej zaleca się dzienną dawkę w zakresie 200‑400 mg ekstraktu z żeń-szenia koreańskiego, co jest również zakresem dawek najczęściej badanym w badaniach naukowych.
Wysokiej jakości ekstrakty są zwykle standaryzowane na zawartość ginsenozydów, przy czym najczęstszy zakres wynosi od 4‑10% ginsenozydów i 20% ginsenozydów w przypadku silniejszych ekstraktów. Ponieważ suszony żeń-szeń koreański (korzeń i liście) zawiera około 2‑3% ginsenozydów, ekstrakt 10% ma zwykle stosunek ekstrakcji ginsenozydów około 5:1 lub 10:1 dla ekstraktu 20%, ale zawsze zależy to od stężenia ginsenozydów w materiale wyjściowym.
Żeń-szeń koreański ekstrakt
Co warto zapamiętać?
Żeń-szeń koreański to roślina lecznicza stosowana w tradycyjnej medycynie wschodniej od ponad 2000 lat. Najczęściej stosuje się go w celu wsparcia funkcji odpornościowych, ale ma również korzystny wpływ na funkcje poznawcze i poziom cukru we krwi. Substancjami aktywnymi są ginsenozydy, a w liściach i korzeniach żeń-szenia koreańskiego znajduje się ich około 40, najwięcej ze wszystkich gatunków żeń-szenia.
