Minerały w formie chelatowej zyskują coraz większą popularność wśród użytkowników suplementów diety: zarówno przez sportowców, jak i osób prowadzących mniej aktywny tryb życia. Mimo to wciąż krąży wokół nich sporo niejasności, które warto wyjaśnić. Dlatego przygotowaliśmy najbardziej szczegółowy artykuł na temat minerałów w formie chelatowej. Gotowi? Zaczynamy!
Minerał czy pierwiastek śladowy?
Minerały są naturalnym składnikiem organizmów żywych, w tym także ludzkiego ciała. Pełnią one wiele istotnych funkcji w organizmie człowieka – uczestniczą w przekazywaniu impulsów nerwowych, stanowią element niektórych tkanek i hormonów, a przede wszystkim działają jako biokatalizatory większości reakcji chemicznych zachodzących w naszym ciele. Możemy je podzielić na dwie główne grupy:
Makroelementy (minerały) – Do tej grupy należą minerały, których dzienne zapotrzebowanie przekracza 100 mg. Są to dobrze znane pierwiastki, takie jak wapń, magnez, sód, potas, fosfor, chlor i siarka.
Mikroelementy (pierwiastki śladowe) – Ta grupa obejmuje minerały, których dzienne zapotrzebowanie nie przekracza 100 mg. Najczęściej ich spożycie wynosi kilka lub kilkadziesiąt miligramów, a czasem nawet dziesiątki czy setki mikrogramów (μg). Do mikroelementów należą m.in. żelazo, cynk, miedź, selen czy jod.
Diglicynian żelaza + witamina C
Formy organiczne vs nieorganiczne
Minerały i pierwiastki śladowe w naszej diecie nie występują w postaci wolnych, samodzielnych substancji. Ze względu na swoją wysoką reaktywność są one obecne w formie soli, które mogą mieć pochodzenie nieorganiczne lub organiczne.
-
Forma nieorganiczna: są to sole minerałów, takich jak tlenki, chlorki, siarczany, węglany lub fosforany.
-
Forma organiczna: są to związki pochodzenia organicznego, takie jak cytrynian, fumaran, glukonian, mleczan, pikolinian, treonian lub bisglicynian.
Główną różnicą między tymi dwiema grupami jest ich pochodzenie. Formy nieorganiczne zazwyczaj charakteryzują się właściwościami fizykochemicznymi, które sprawiają, że są gorzej przyswajalne z przewodu pokarmowego do krwi. Natomiast formy organiczne zazwyczaj cechują się znacznie wyższą przyswajalnością, a co za tym idzie – lepszą biodostępnością dla naszego organizmu.
Glicynian magnezu
Chelaty jako najlepiej przyswajalne minerały
Do organicznych form minerałów zalicza się także te w wiązaniach chelatowych, które jednak znacząco się różnią. Nazwa „chelat” pochodzi od greckiego słowa cheilos, oznaczającego „szczypce”. W wyniku połączenia minerału z substancjami zdolnymi do chelatacji, takimi jak niektóre aminokwasy, powstaje kompleks „aminokwas–minerał–aminokwas”, który swoją strukturą przypomina szczypce lub kleszcze. Taki kompleks tworzy wysoce przyswajalną formę minerału, przewyższającą inne jego formy pod względem biodostępności.
Więź chelatowa ma dodatkową zaletę – chroni przyswajalność minerałów przed wpływem niektórych składników diety, takich jak fityniany, błonnik, taniny czy fosforany. W ich obecności minerały w innych formach mogłyby być gorzej wchłaniane.
Obecnie najczęściej stosowaną formą chelatów jest tzw. bisglicynian (2 cząsteczki aminokwasu glicyny), który wiąże pożądany atom minerału. Możemy spotkać takie formy jak bisglicynian magnezu, cynku, żelaza, manganu czy miedzi.
Bisglycinate cynku
Co warto zapamiętać?
Chelaty mineralne są znacznie lepiej przyswajalne przez organizm niż inne formy organiczne i nieorganiczne minerałów. Ta właściwość powinna odgrywać kluczową rolę przy wyborze suplementu diety zawierającego minerały i pierwiastki śladowe. Warto zatem szukać produktów, które w swoim składzie oferują minerały w formie bisglicynianu lub przynajmniej w dobrze przyswajalnych formach organicznych, takich jak cytrynian, fumaran, treonian czy glukonian.
W przypadku magnezu, standardem obecnie jest bisglicynian magnezu, a w przypadku cynku – bisglicynian cynku.
Minerały i pierwiastki śladowe w formie chelatów to nie tylko najlepiej przyswajalne, ale również bezpieczne formy, które są zatwierdzone przez przepisy Unii Europejskiej do stosowania w suplementach diety.
