- Saunowanie przynosi wiele korzyści osobom zdrowym, jednak w niektórych przypadkach lepiej z niego zrezygnować.
- Przed ostateczną decyzją o wizycie w saunie w przypadku choroby zawsze skonsultuj się z lekarzem.
Dlaczego warto saunować?
Istnieje wiele rodzajów saun, które różnią się temperaturą nagrzewania oraz wilgotnością powietrza. Podczas gdy w saunie fińskiej temperatura wynosi 80–100°C przy wilgotności 5–25%, w łaźni parowej temperatura zwykle nie przekracza 50°C, ale za to przy 100% wilgotności. Regularne saunowanie przynosi zdrowym osobom wiele korzyści, takich jak pozytywny wpływ na serce i naczynia krwionośne, układ odpornościowy, pomoc w łagodzeniu bólów głowy czy stawów, a także relaks i zdrowie psychiczne.
Innym typem są tzw. infrasauny, które działają na zasadzie promieniowania podczerwonego, a temperatura w nich wynosi zazwyczaj 45–60°C. W przeciwieństwie do klasycznej sauny, fale podczerwone przenikają głębiej pod skórę (nawet do 4 cm), umożliwiając głębsze rozgrzanie tkanek. Dzięki niższym temperaturom może to być łagodniejszy sposób korzystania z dobrodziejstw saunowania, odpowiedni także dla osób, dla których sauna fińska może być problematyczna.
Mimo wszystkich wymienionych korzyści saunowania, sytuacja u osób z niektórymi chorobami może być zupełnie inna – wizyta w saunie bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem może im wręcz zaszkodzić.
Kiedy więc wizyta w saunie może być ryzykowna?
1. Niektóre choroby serca
Jednym z największych teoretycznych zagrożeń związanych z wizytą w saunie, a także w ciągu kolejnych 12 godzin po saunowaniu, jest nagła śmierć, czyli zgon bez wcześniejszych widocznych objawów choroby. Za tymi przypadkami często stoi niewykryta choroba serca, która ujawnia się dopiero przy większym obciążeniu, jakim może być np. sauna. Ogólnie ryzyko to jest bardzo małe, a w przypadku niewykrytej choroby serca równie ryzykowne może być np. uprawianie sportu.
Nie wszystkie choroby serca są jednak przeciwwskazaniem do saunowania – okazuje się, że niektórzy stabilizowani pacjenci przyjmujący leki mogą bezpiecznie korzystać z sauny. W takim przypadku konieczne jest jednak dokładne badanie i konsultacja z lekarzem prowadzącym, a także od stadium choroby i ogólnego stanu zdrowia.
Z sauny należy jednak zrezygnować, jeśli masz niestabilną dławicę piersiową (uczucie ucisku w klatce piersiowej), jesteś krótko po zawale lub cierpisz na stenozę aortalną (wadę jednej z zastawek serca). Wysokie temperatury w saunie stanowią bowiem obciążenie dla serca i układu krążenia, z którym organizm przy wyżej wymienionych schorzeniach może sobie nie poradzić.
2. Wysokie lub niskie ciśnienie krwi
Ekspozycja na gorąco i następujące po niej ochłodzenie to u zdrowych osób główny mechanizm pozytywnego wpływu sauny na organizm – jednak w przypadku, gdy cierpisz na wysokie lub niskie ciśnienie krwi, te nagłe zmiany mogą być dla Ciebie ryzykowne. Przebywanie w wysokich temperaturach wspomaga krążenie krwi i rozszerza naczynia, co powoduje spadek ciśnienia krwi. Osobom z hipotonią grożą zawroty głowy, dezorientacja, a nawet utrata przytomności.
Z punktu widzenia nadciśnienia szczególnie ryzykowne jest niekontrolowane nadciśnienie, które przekracza wartości 140/90 mm Hg, lub przekracza choćby jedną z tych wartości. Nawet przy niższych, ale wciąż podwyższonych wartościach ciśnienia krwi, zaleca się konsultację z lekarzem przed wizytą w saunie – w niektórych przypadkach łagodniejszego nadciśnienia regularne saunowanie może mieć pozytywny wpływ na poziom ciśnienia krwi. Zawsze to lekarz powinien ocenić możliwe korzyści i ryzyka w odniesieniu do Twojego ogólnego stanu zdrowia.
3. Ostre choroby, przeziębienie i gorączka
Mimo że saunowanie ma pozytywny wpływ na organizm osób zdrowych, sama wizyta w saunie stanowi formę ostrego stresu, do którego organizm musi się zaadaptować – i właśnie te mechanizmy adaptacyjne przynoszą wymienione wyżej korzyści. W dłuższej perspektywie regularne wizyty w saunie są więc odpowiednie do wzmacniania funkcji układu odpornościowego i odporności na choroby, jednak w momencie, gdy już jesteś chory lub przeziębiony, obciążenie spowodowane sauną może dodatkowo osłabić organizm. Podczas walki z infekcją organizm mobilizuje wszystkie zasoby, które podczas saunowania kierujesz w inną stronę, co może prowadzić do rozprzestrzenienia się infekcji.
W przypadku ostrej infekcji lub gorączki zapomnij na chwilę o saunie i „wypoć się” tylko w domu, w łóżku – i w spokoju.
4. Padaczka
Gorąco i odwodnienie mogą być czynnikami wyzwalającymi napad padaczkowy, podobnie jak ewentualne spożycie alkoholu. Osobom z padaczką generalnie nie zaleca się wizyt w saunie – w zależności od ogólnego stanu zdrowia mogą jednak istnieć wyjątki, które może rozważyć wyłącznie lekarz prowadzący. W takim przypadku wskazane jest, aby osobie z padaczką zawsze towarzyszyła osoba znająca zasady udzielania pierwszej pomocy w przypadku napadu lub mogąca pomóc zapobiec jego rozwojowi.
5. Niektóre choroby skóry
Mimo że sauna może mieć korzystny wpływ na objawy niektórych chorób skóry (egzemy, łuszczyca itp.), niektóre stany mogą być przeciwwskazaniem do korzystania z niej. Chodzi np. o pokrzywkę cholinergiczną lub sączące się wysypki, gdzie sauna może pogorszyć objawy choroby.
Ze względu na zapobieganie rozprzestrzenianiu się zakażeń w środowisku sauny i pryszniców wskazane jest również zrezygnowanie z sauny np. przy występowaniu brodawek. Oczywiście zależy to również od stopnia nasilenia brodawek, ich umiejscowienia i możliwości zapobieżenia ich rozprzestrzenianiu się. W takim przypadku skonsultuj się z dermatologiem.
6. Spożycie alkoholu
Jeśli wypiłeś kilka piw i wpadłeś na pomysł, żeby na zakończenie dnia się rozgrzać, lepszym rozwiązaniem będzie ciepły prysznic, a saunę zostaw na inny dzień – nie wspominając już o spożywaniu alkoholu bezpośrednio w barze saunowym. Według badań spożycie alkoholu zwiększa ryzyko odwodnienia, znacznego spadku ciśnienia krwi, omdleń czy nawet zaburzeń rytmu serca.
Jak to wygląda w przypadku menstruacji lub ciąży?
W przypadku trwającej fazy menstruacyjnej cyklu i wizyty w saunie nie ma jednoznacznych wskazań – podczas gdy dla niektórych kobiet ciepło może być środkiem wspomagającym relaks i łagodzenie skurczów, dla innych stres cieplny może wręcz pogorszyć ich stan. Jeśli więc podczas menstruacji rozważasz wizytę w saunie, zaleca się konsultacje z lekarzem na podstawie własnych doświadczeń (długość cyklu, intensywność krwawienia itp.). Wysoka temperatura w saunie może bowiem, między innymi, prowadzić do silniejszego krwawienia.
W saunie bardzo ważne jest również zwracanie uwagi na warunki higieniczne – ponieważ na większości saun nie można okrywać się strojami kąpielowymi, odpowiednimi środkami higienicznymi będą przede wszystkim tampony lub kubeczki menstruacyjne. Ze względu na wyższą temperaturę i wilgotność wskazane jest również częstsze zmienianie tych środków higienicznych.
W przypadku ciąży wizyta w saunie jest dość kontrowersyjna – podczas gdy niektórzy specjaliści zalecają unikanie sauny przez cały okres ciąży, inni są bardziej liberalni po zakończeniu pierwszego trymestru, jeśli wszystko przebiega bez komplikacji. Systematyczny przegląd z 2017 roku wskazuje, że wizyta w saunie z limitem do 20 minut i 70°C oraz 15% względnej wilgotności powietrza była oceniana przez uczestniczące kobiety jako bezpieczna. W saunie wzrasta ryzyko spadku ciśnienia krwi, przegrzania lub odwodnienia, co teoretycznie może mieć negatywny wpływ na płód. Badania w tym zakresie są jednak bardzo ograniczone, ponieważ jakiekolwiek badania na kobietach w ciąży są zawsze trudne do przeprowadzenia z powodów etycznych.
Zawsze jednak należy skonsultować wizytę w saunie z lekarzem, ponieważ stan zdrowia każdej kobiety może różnić się pod wieloma względami, które mogą zdecydować o ewentualnym (nie)bezpieczeństwie.
Jakie wnioski możemy wyciągnąć?
Saunowanie przynosi zdrowym osobom wiele korzyści – jednak w przypadku niektórych chorób lub stanów lepiej z niego zrezygnować. Ryzykowne mogą być np. choroby serca, padaczka, odchylenia w zakresie ciśnienia krwi, a także ciąża czy spożycie alkoholu. W każdym przypadku zaleca się wcześniejszą konsultację z lekarzem – nie wszystkie choroby serca są jednocześnie przeciwwskazaniem. Ważne jest zawsze ocenienie ogólnego stanu zdrowia.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Kiedy mogę iść do sauny z blizną po operacji?
Każda operacja i ogólny stan zdrowia każdej osoby są bardzo indywidualne. Ogólnie zaleca się odczekać po operacji ok. 6–8 tygodni, jednak zawsze należy skonsultować się z lekarzem, który na podstawie rodzaju operacji i przebiegu rekonwalescencji może zaproponować skrócenie lub wydłużenie tego okresu.
2. Czy mogę iść do sauny z atopowym zapaleniem skóry?
W przypadku atopowego zapalenia skóry również należy skonsultować się z lekarzem co do możliwości saunowania. Ogólnie niewskazana jest np. sauna fińska, a lepszą opcją może być dla niektórych infrasauna. Także tutaj zalecenia nie są jednoznaczne, dlatego każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie.
3. Czy mogę iść do sauny z kacem?
Sauna stanowi dla organizmu pewne obciążenie i może zwiększyć ryzyko odwodnienia, czego przy kacu zdecydowanie nie chcesz. Zaleca się wizytę w saunie dopiero po całkowitym powrocie do sił.
